دیفای چیست؟ تعریفی عملی از مالی غیرمتمرکز

DeFi مالی غیرمتمرکز است: خدمات مالی مبتنی بر بلاک‌چین که در آن شما از طریق قراردادهای هوشمند از یک کیف پول غیرقابل نگهداری به جای حساب بانکی یا کارگزاری تعامل می‌کنید. مزیت آن بازارهای شفاف و همیشه فعال است. نقطه ضعف این است که اعتماد به کد قرارداد، داده‌های اوراکل و انضباط تراکنش خودتان منتقل می‌شود و اشتباهات معمولاً سخت قابل بازگشت هستند.

نکات کلیدی

• DeFi مالی غیرمتمرکز است: خدمات مالی مبتنی بر بلاک‌چین که توسط قراردادهای هوشمنداجرا می‌شود و معمولاً از طریق کیف پول‌های غیرقابل نگهداریدسترس‌پذیر است که در آن کاربران کنترل کلیدهای خصوصیرا دارند.
• DeFi اعتماد را حذف نمی‌کند. بلکه اعتماد را از مؤسسات به قوانین قراردادهای هوشمند، ورودی‌های اوراکلو مدیریت کلید و تراکنش کاربر منتقل می‌کند.
• استیبل‌کوین‌هالوله‌کشی تجارت و وام‌دهی DeFi هستند و چین‌لینکگفته است که ارزش کل استیبل‌کوین‌ها بیش از 100 میلیارد دلار بوده است.
• بزرگ‌ترین خطرات DeFi ناشی از مکانیزم‌ها هستند، از جمله سوءاستفاده از قراردادهای هوشمند، شکست‌های اوراکل، MEV، تسویهو ازدحام شبکه که می‌تواند باعث گران شدن یا شکست اقدامات شود.

چگونه DeFi بانک‌ها را با کد، وثیقه و تسویه‌ حساب باز جایگزین می‌کند

تغییر کلیدی در DeFi این است که عملکردهای "دفتر میانی" مالی—نگهداری، تسویه، بررسی ریسک و اجرای قوانین—به قراردادهای هوشمند منتقل می‌شوند که هر کسی می‌تواند آنها را فراخوانی کند. شما برای دسترسی درخواست نمی‌دهید یا به یک شرکت برای تأیید انتقال وابسته نیستید؛ شما یک کیف پول متصل می‌کنید، یک تراکنش را امضا می‌کنید و پروتکل موجودی‌ها را در یک دفتر کل عمومی به‌روزرسانی می‌کند.

از آنجا که هیچ تحت‌نظارت هویتی وجود ندارد، بیشتر مدیریت ریسک DeFi به صورت وثیقه-اول است: قرارداد آنچه را که واریز کرده‌اید، آنچه را که قرض گرفته‌اید و آستانه‌هایی که تغییرات نرخ بهره یا تسویه را فعال می‌کند، پیگیری می‌کند و سپس این قوانین را به‌طور خودکار زمانی که شرایط برآورده می‌شود، اجرا می‌کند.

مدل ذهنی واضح یک تغییر در جریان کار است که در آن اعتماد قرار دارد. مالی سنتی از کاربران می‌خواهد که به یک مؤسسه برای نگهداری، کنترل‌های داخلی و مدیریت خطا اعتماد کنند. DeFi از کاربران می‌خواهد که به منطق قراردادهای هوشمند، نهایی بودن بلاک‌چین و داده‌های خارجی که قراردادها مصرف می‌کنند، اعتماد کنند. به همین دلیل است که DeFi "مالی بدون اعتماد" نیست. این مالی است که در آن اعتماد مجدداً تخصیص داده می‌شود و کاربر بخشی از سیستم کنترل است.

این تغییر اعتماد همچنین دلیل این است که DeFi هم قدرت‌بخش و هم بی‌رحم به نظر می‌رسد. همان طراحی که دسترسی را بدون مجوز و بازارها را همیشه باز می‌کند، همچنین به این معنی است که معمولاً در مواقعی که چیزی اشتباه می‌شود، راه‌حل‌های محدودی وجود دارد. اگر یک کاربر تراکنش اشتباهی را امضا کند، یک خرج‌کننده اشتباهی را تأیید کند یا با یک قرارداد مخرب آدرستعامل کند، زنجیره هنوز دقیقاً همان کاری را انجام می‌دهد که مجاز شده است.

DeFi از نظر اقتصادی در مقیاس معنادار است، نه یک جعبه شنی اسباب‌بازی.Ethereum.org بیان می‌کند که ده‌ها میلیارد دلار ارز دیجیتال از طریق برنامه‌های DeFi جریان داشته است. مقیاس نقدینگی و بازارهای زنجیره‌ای تنگ‌تر را به ارمغان می‌آورد و همچنین دشمنانی را به وجود می‌آورد که در بهره‌برداری از مسیرهای کد، لبه‌های اوراکل و ترتیب تراکنش‌ها تخصص دارند.

DeFi چگونه کار می‌کند

یک اقدام DeFi یک پیام امضا شده است که وضعیت زنجیره‌ای را تغییر می‌دهد. کیف پول کلیدهای خصوصی را نگه می‌دارد، تراکنش بلیت دستور است و قرارداد هوشمند کتاب قوانین است که تصمیم می‌گیرد چه اتفاقی بعداً بیفتد. زمانی که یک کاربر در یک رابط DeFi روی Swap، Supply یا Borrow کلیک می‌کند، رابط فقط یک فراخوانی قرارداد را بسته‌بندی می‌کند. امضای کیف پول مجوز است.

قراردادهای هوشمند برنامه‌های خوداجرا هستند که بر روی یک بلاک‌چین مستقر شده‌اند. آنها می‌توانند کارهایی را که یک بانک معمولاً با انسان‌ها و سیستم‌های داخلی انجام می‌دهد، مانند پیگیری وثیقه، محاسبه بهره و اجرای آستانه‌های تسویه، خودکار کنند. جزئیات مهم برای مبتدیان این است که قراردادها مذاکره نمی‌کنند. اگر موقعیت از مرز یک قانون عبور کند، قرارداد آن قانون را اجرا می‌کند.

اوراکل‌ها در وسط این ماشین قرار دارند زیرا بلاک‌چین‌ها به طور ذاتی قیمت‌های خارج از زنجیره را نمی‌شناسند. بسیاری از پروتکل‌های DeFi به یک منبع قیمت نیاز دارند تا تصمیم بگیرند آیا وثیقه کافی است، آیا یک تسویه باید فعال شود یا آیا یک مبادله در برابر یک مرجع معقول در حال اجرا است. کیفیت اوراکل یک نگرانی فلسفی نیست. اگر اوراکل دستکاری شود، کهنه باشد یا به‌خوبی طراحی نشده باشد، قرارداد می‌تواند "به‌درستی" اجرا شود و هنوز هم نتیجه بدی تولید کند.

آخرین لایه مکانیکی ترتیب تراکنش و هزینه‌ها است. DeFi بر روی بلاک‌چین‌های عمومی اجرا می‌شود که در آن تراکنش‌ها برای گنجاندن رقابت می‌کنند. زمانی که شبکه‌ها شلوغ هستند، هزینه‌ها افزایش می‌یابند و تراکنش‌ها می‌توانند شکست بخورند یا دیرتر از حد انتظار انجام شوند. این موضوع زمانی مهم‌تر است که کاربر در تلاش است وثیقه را در طول نوسانات تنظیم کند یا زمانی که قیمت اجرای یک مبادله به زمان حساس است.

با DeFi چه کاری می‌توانید انجام دهید؟ بلوک‌های اصلی ساخت

بیشتر فعالیت‌های DeFi در اطراف سه اصل متمرکز است: صرافی‌های غیرمتمرکز، بازارهای وام‌دهی و قرض‌گیری و نقدینگی استیبل‌کوین. همه چیزهای دیگر معمولاً یک لایه استراتژی، یک لایه ترکیبی یا یک ترکیب قابل ترکیب از این بلوک‌های ساخت است.

در صرافی‌های غیرمتمرکز، کاربران مستقیماً از کیف پول‌های خود تجارت می‌کنند. بسیاری از DEXها به جای کتاب‌های سفارش از سازندگان بازار خودکار استفاده می‌کنند. تأمین‌کنندگان نقدینگی دو دارایی را به یک استخر واریز می‌کنند و تابع قیمت‌گذاری استخر قیمت اجرای مبادلات را تعیین می‌کند.

این طراحی دلیل وجود نقدینگی DEX بدون یک سازنده بازار متمرکز است و همچنین دلیل این است که اجرای آن می‌تواند در زمان‌هایی که استخرها نازک هستند یا زمانی که ربات‌های MEV در حال رقابت بر سر معاملات بزرگ هستند، بدتر شود.

پروتکل‌های وام‌دهی و قرض‌گیری به بازارهای پولی نگاشته می‌شوند، اما با محدودیت‌های مختلف. موقعیت‌ها معمولاً بیش از حد وثیقه‌گذاری شده‌اند و تسویه‌ها مبتنی بر قوانین هستند. یک کاربر دارایی‌هایی را برای کسب بهره تأمین می‌کند یا وثیقه‌ای را برای قرض گرفتن دارایی دیگر ارائه می‌دهد، با نرخ‌هایی که به‌صورت الگوریتمی با استفاده از آن حرکت می‌کنند. کلید این است که پروتکل هویت یک وام‌گیرنده را تحت‌نظارت قرار نمی‌دهد. بلکه ریاضیات وثیقه را تحت‌نظارت قرار می‌دهد.

استیبل‌کوین‌ها واحد حسابی هستند که این بازارها را قابل استفاده می‌کند. بیشتر جریان‌های کاری "واقعی" DeFi، مبادله، وام‌دهی و بهره، به‌طور مؤثر بر محور استیبل‌کوین‌ها متمرکز هستند زیرا استیبل‌کوین‌ها دارایی نقل قول مشترک و دارایی قرضی مشترک هستند.

چین‌لینک بیان می‌کند که ارزش کل استیبل‌کوین‌ها بیش از 100 میلیارد دلار بوده است که به توضیح اینکه چرا نقدینگی استیبل‌کوین‌ها معمولاً تعیین می‌کند که آیا DeFi عمیق و کارآمد به نظر می‌رسد یا نازک و پرش است، کمک می‌کند.

قابلیت ترکیب، تسریع‌کننده و تله است. پروتکل‌ها می‌توانند بر روی یکدیگر ساخته شوند که سرعت تکرار محصول را افزایش می‌دهد. همچنین زنجیره‌های وابستگی ایجاد می‌کند که در آن یک مؤلفه ضعیف می‌تواند به ضررهای دیگر منجر شود.

DeFi در مقابل مالی سنتی: چه چیزی واقعاً متفاوت است

نگهداری اولین تفاوت سخت است. در مالی سنتی، مؤسسه دارایی‌ها را نگه می‌دارد و دفتر کل را حفظ می‌کند. در بسیاری از پلتفرم‌های متمرکز ارز دیجیتال، پلتفرم نگهدارنده است و کاربر یک ورودی حساب در پایگاه داده پلتفرم دارد. در DeFi، آدرس کیف پول دارایی‌ها را نگه می‌دارد و بلاک‌چین دفتر کل است. به همین دلیل است که "آیا برای استفاده از DeFi به کیف پول نیاز دارید" معمولاً پاسخ بله است. کیف پول لایه مجوز است.

شفافیت دومین تفاوتی است که به‌طور فوری بر روی صفحه نمایش ظاهر می‌شود. تراکنش‌ها و وضعیت قراردادهای DeFi عمومی و قابل تأیید در زنجیره هستند. این به این معنی نیست که نتایج همیشه عادلانه هستند، اما به این معنی است که قوانین و جریان‌ها به‌گونه‌ای قابل بررسی هستند که دفاتر کل بانک‌ها نیستند.

دسترسی و ساعات بازار سومین تفاوت است. Ethereum.org تأکید می‌کند که بازارهای DeFi معمولاً همیشه باز هستند و به‌طور کلی برای هر کسی که یک اتصال اینترنتی و یک کیف پول سازگار دارد، بدون مجوز هستند. این تغییر می‌دهد که چه کسی می‌تواند شرکت کند و چه زمانی، و همچنین تغییر می‌دهد که چگونه ریسک می‌تواند به سرعت گسترش یابد زیرا زنگ بسته شدن وجود ندارد.

راه‌حل چهارمین تفاوت است و جایی است که مبتدیان آسیب می‌بینند. مالی سنتی دارای بازپرداخت‌ها، دپارتمان‌های انطباق و فرآیندهای قانونی است که می‌تواند گاهی اوقات خطاها را بازگرداند. DeFi نزدیک‌تر به تسویه نهایی است. اگر یک تراکنش تأیید شود، زنجیره آن را اجرا کرده است. به همین دلیل است که مدل اعتماد بیشتر از بازاریابی اهمیت دارد. کاربر فقط یک محصول را انتخاب نمی‌کند. کاربر جایی را انتخاب می‌کند که مسئولیت وجود دارد.

آیا DeFi برای مبتدیان ایمن است؟ ریسک‌ها، حالت‌های شکست و نحوه کسب بهره

سؤال ایمنی واقعاً دو سؤال است: آیا کاربر می‌تواند از انفجار عملیاتی خود جلوگیری کند و آیا پروتکل می‌تواند از انفجار مکانیکی خود جلوگیری کند. DeFi می‌تواند برخی از ریسک‌های نگهداری را کاهش دهد زیرا کاربران معمولاً دارایی‌ها را از طریق کلیدهای خصوصی کنترل می‌کنند به جای اینکه نگهداری را به یک پلتفرم متمرکز بسپارند. همچنین ریسک‌های دیگری را در مکان‌هایی متمرکز می‌کند که مبتدیان انتظار ندارند.

ریسک مکانیزم تم اصلی تکرار شونده است. سوءاستفاده از قراردادهای هوشمند می‌تواند وجوه را تخلیه کند اگر کد یا طراحی اقتصادی معیوب باشد. شکست‌های اوراکل می‌توانند تسویه‌های بد یا اقدام‌های نادرست را فعال کنند. MEV می‌تواند اجرای را از طریق پیش‌دستی و ساندویچ کردن بدتر کند، به‌ویژه در اطراف مبادلات بزرگ. تسویه‌ها می‌توانند در طول نوسانات به سرعت اتفاق بیفتند زیرا آستانه‌ها به‌طور خودکار اجرا می‌شوند. ازدحام شبکه و افزایش هزینه‌ها می‌تواند اقدامات حفاظتی را گران کند یا در بدترین زمان شکست بخورد.

ضررها فرضی نیستند. TechTarget به یک هشدار FBI از اوت 2022 اشاره می‌کند که هشدار می‌دهد بیش از 1 میلیارد دلار در یک دوره سه‌ماهه از فعالیت‌های مرتبط با DeFi دزدیده شده است. این رقم خاص به زمان است، اما نکته پایدار است: سیستم‌های باز و برنامه‌پذیر مهاجمان پیچیده را جذب می‌کنند.

چگونه می‌توانید با DeFi پول درآورید؟ این موضوع عمدتاً به سه منبع برمی‌گردد: هزینه‌های معاملاتی، بهره وام‌گیرندگان و مشوق‌های توکن. تأمین‌کنندگان نقدینگی می‌توانند سهمی از هزینه‌های مبادله را به دست آورند. وام‌دهندگان بهره‌ای را که توسط وام‌گیرندگان پرداخت می‌شود، دریافت می‌کنند. کشاورزی بازده مشوق‌های توکن را به آن اضافه می‌کند و این مشوق‌ها می‌توانند به سرعت تغییر کنند. بازده بالا یک علامت کیفیت نیست. معمولاً قیمت ریسک است یا یارانه موقتی برای جذب نقدینگی.

مبتدیان معمولاً وقتی که کیف پول را مانند یک حساب کارگزاری اصلی در نظر می‌گیرند، بهتر عمل می‌کنند. هر امضا یک دستور است. یک تراکنش آزمایشی کوچک راهی ارزان برای یادگیری نحوه رفتار تأییدها، لغزش و هزینه‌ها قبل از آنکه اندازه یک غافلگیری را به آسیب تبدیل کند، است.

منابع

• Ethereum.org
• Chainlink
• TechTarget